Τρίτη, 31 Ιουλίου 2018

Πανεπιστήμιο Αθηνών: 15 προκαταρκτικά επιστημονικά συμπεράσματα για την εθνική τραγωδία

Το Τμήμα Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος και το μεταπτυχιακό πρόγραμμα "Στρατηγικές Διαχείρισης Περιβάλλοντος, Καταστροφών και Κρίσεων" του Πανεπιστημίου Αθηνών έδωσαν στην δημοσιότητα, 15  προκαταρκτικά συμπεράσματα σχετικά με τις πυρκαγιές που έπληξαν την Αττική την 23η Ιουλίου.



Επισημαίνεται ότι η παρούσα αναφορά περιέχει στοιχεία και συμπεράσματα προκαταρκτικά, τα οποία βασίζονται σε έρευνα και συλλογή δεδομένων, που βρίσκονται ακόμα σε εξέλιξη και κατά συνέπεια υπάρχει πιθανότητα να μεταβληθούν



1. Το φαινόμενο είναι μια χαρακτηριστική περίπτωση πυρκαγιάς σε ζώνη μίξης δασών οικισμών (wildland urban interface – WUI), η οποία έδρασε ως ενεργή πυρκαγιά κόμης. Οι ζώνες αυτές είναι από τις περιοχές με την υψηλότερη πιθανότητα ανθρώπινων απωλειών παγκοσμίως, καθώς και στον Ελληνικό χώρο. Υπάρχουν δε πολυάριθμες περιπτώσεις τέτοιων ζωνών στην Ελλάδα.

 2. Κατά τη διάρκεια της πυρκαγιάς οι ισχυροί δυτικοί άνεμοι, ταχύτητας κατά θέσεις και κατά διαστήματα ακόμα και άνω των 90 km/h (μεταξύ 17.00 – 21.00 στις 23/7/18), καθώς και η αλληλεπίδρασή τους με την τοπογραφία της περιοχής διαδραμάτισαν πολύ σημαντικό ρόλο στη γρήγορη μετάδοση της πυρκαγιάς και την εξάπλωσή της προς τα χαμηλότερα υψόμετρα (downslope spread).

3. Η ταχύτατη εξάπλωση της φωτιάς, συντέλεσε σημαντικά στην ελαχιστοποίηση του διαθέσιμου χρόνου αντίδρασης, γεγονός που συντέλεσε στον μεγάλο αριθμό των θυμάτων.

 4. Με βάση μαρτυρίες που αναλύονται συστηματικά, προκύπτει ότι ο πληθυσμός που βρισκόταν κοντά στην παραλία τουλάχιστον σε ορισμένες θέσεις, έλαβε πληροφόρηση για το γεγονός ότι η πυρκαγιά προσεγγίζει την ακτή, όχι με τη μορφή έγκαιρης προειδοποίησης από κάποιο φορέα, αλλά από άτομα που εκκένωναν το δυτικότερο κομμάτι του οικισμού Μάτι. Το γεγονός αυτό δείχνει ότι ο πληθυσμός είχε στη διάθεσή του σχεδόν μηδενικό χρόνο μεταξύ συνειδητοποίησης του κινδύνου και απόφασης αντίδρασης.

5. Σημαντική εκτιμάται ότι είναι η ιδιαίτερη πολεοδομική διάταξη του οικισμού, η οποία ενήργησε ως «παγίδα» για τον πληθυσμό που προσπάθησε να διαφύγει. Κάποια από τα σημαντικά χαρακτηριστικά του ήταν: οδοί μικρού πλάτους, πολυάριθμα αδιέξοδα, ιδιαίτερα επιμήκη οικοδομικά τετράγωνα, χωρίς δυνατότητα πλευρικής διαφυγής, απουσία χώρων συγκέντρωσης (π.χ. πλατεία, γήπεδο). Το ρόλο οδού διαφυγής θα μπορούσε να παίξει μια οδός παράλληλη προς την ακτογραμμή αλλά μεγάλου πλάτους που να μεταβαίνει σε διπλανούς οικισμούς.

6. Από την έρευνα πεδίου διαπιστώθηκαν ορισμένες αδυναμίες στις κατασκευές με ευαίσθητα σημεία στη στέγη, τα κουφώματα, τους περιβάλλοντες χώρους και άλλα μέρη. Παράλληλα, καταγράφηκε ένας μεγάλος αριθμός κτηρίων που καταστράφηκαν ολοσχερώς.

7. Ως πρώτη εκτίμηση, παρατηρήθηκε ότι επηρεάστηκαν κυρίως κατοικίες και κτίρια που ήταν υπερυψωμένα ή με ορόφους, με μικρότερες ζημιές στα ισόγεια και στα υπόγεια, δείγμα τυπικό μιας πυρκαγιάς κόμης. Παράλληλα, παρατηρήθηκαν σημαντικές διαφορές μεταξύ των κτιρίων σε ότι αφορά τις επιπτώσεις, που πιθανότητα σχετίζονται με τα υλικά κατασκευής και την παρακείμενη βλάστηση.

8. Τα πρώτα συμπεράσματα που προκύπτουν με βάση μαρτυρίες που αναλύονται ακόμα συστηματικά, δείχνουν ότι η προσπάθεια διαφυγής από τον οικισμό ήταν άτακτη, δεν συνιστούσε οργανωμένη απομάκρυνση πολιτών, προκάλεσε κυκλοφοριακή συμφόρηση, λόγω και της μεγάλης συγκέντρωσης πληθυσμού και του πανικού που επικράτησε. Εκτός από τους κατοίκους υπήρχαν και επισκέπτες/ τουρίστες σημαντικό ποσοστό των οποίων δε γνώριζαν καλά την γεωγραφία της περιοχής.

9. Η μορφολογία της ακτογραμμής έκανε δυσχερή την πρόσβαση στην παραλία στα περισσότερα σημεία (κρημνώδεις ακτές), οι προσβάσιμες παραλίες ήταν περιορισμένες, γεγονός που σε συνδυασμό με την ελάχιστη ορατότητα και αποπνιχτική ατμόσφαιρα συντέλεσε σε σημαντικό βαθμό στον εγκλωβισμό μεγάλου αριθμού πολιτών.

10. Θεωρείται πιθανή η αλλαγή στη συμπεριφορά της πυρκαγιάς λόγω αλλαγής στον τύπο της βλάστησης. Η πυρκαγιά ξεκίνησε από περιοχές που είχαν καεί στο παρελθόν με χαμηλή βλάστηση και μεγάλη ταχύτητα και μετέβη σε ένα χώρο που δεν είχε καεί σε πρόσφατη πυρκαγιά με ιδιαίτερα μεγάλη συγκέντρωση καύσιμης ύλης. Αυτό οδήγησε στην τροφοδότηση της πυρκαγιάς και την έκλυση υψηλότερης ενέργειας από το Νέο Βουτζά και μέχρι την ακτή. Η πυρκαγιά ανατολικά της Λεωφ. Μαραθώνος μετατράπηκε σε πυρκαγιά που σάρωνε το σύνολο της επιφανειακής βλάστησης και των υψηλών δέντρων (ενεργή πυρκαγιά κόμης), ως ένας «τοίχος φωτιάς», ο οποίος καθοδηγούνταν από τον άνεμο (winddriven) και επιπλέον μετέδιδε αρκετές δεκάδες καύτρες προς την ακτή.

11. Σε κτίρια με φέροντα οργανισμό από οπλισμένο σκυρόδεμα και τοιχοποιίες πλήρωσης που είχαν κλειστά παράθυρα, η φωτιά δεν πέρασε στο εσωτερικό των κτιρίων με μοναδικό αποτέλεσμα μια εξωτερική επιδερμική παραμόρφωση των επιχρισμάτων, χωρίς να επηρεάσει τη στατικότητα των κτιρίων λόγω της μικρής διάρκειας επίδρασης της φωτιάς.

12. Αντιθέτως, σε όμοια κτίρια που διέθεταν ξύλινα ή πλαστικά και ανοιχτά παράθυρα, η φωτιά πέρασε στο εσωτερικό τους και η επίδρασή της ήταν μεγαλύτερη, αναπτύχθηκαν υψηλές θερμοκρασίες ιδιαίτερα από την καύση του εξοπλισμού στο εσωτερικό των κτιρίων και δημιουργήθηκαν ρωγμές που μπορούν να επηρεάσουν όχι μόνο τα μη δομικά στοιχεία των κατασκευών αλλά και τον φέροντα οργανισμό τους.

13. Οι ρωγμές αυτές επιδεινώνονται δυστυχώς κατά τη διάρκεια κατάσβεσης της πυρκαγιάς που έχει εκδηλωθεί σε μια κατασκευή ως εξής: το τσιμέντο λόγω της πυρκαγιάς έχει αναπτύξει θερμότητα. Κατά την ρίψη νερού, πραγματοποιείται ταχεία ψύξη και η θερμοκρασία του φέροντος οργανισμού πέφτει απότομα κατά περίπου 50-55 βαθμούς. Η θερμοκρασιακή πτώση δημιουργεί νέες ρωγμές ή διευρύνει τις ήδη υπάρχουσες

14. Τα καλά δομημένα κτίρια οπλισμένου σκυροδέματος που ήρθαν σε επαφή με τη φωτιά είτε με καύτρες είτε με έκθεση μέσω θερμικής ακτινοβολίας είτε με απευθείας επαφή με τις φλόγες, αλλά αυτή δεν εισήλθε στα κτίρια συμπεριφέρθηκαν πολύ καλά με μικροβλάβες στα εξωτερικά μη δομικά στοιχεία τους, κυρίως μικρορωγμές στις τοιχοποιίες πλήρωσης και αποκόλληση των επιχρισμάτων λόγω των υψηλών θερμοκρασιών που αναπτύχθηκαν εξωτερικά του κτιρίου.

15. Η στατικότητα των κτιρίων που επηρεάστηκαν από την πυρκαγιά εξαρτάται από τη διάρκεια καύσης στο εξωτερικό του κτιρίου, από το αν το σκυρόδεμα έχει ασβεστοποιηθεί και σε ποιο βάθος ή αν ο χάλυβας βρίσκεται σε καλή κατάσταση λόγω της μεγάλης διάρκειας καύσης εντός του σπιτιού.

2 σχόλια:

  1. ''8. Τα πρώτα συμπεράσματα που προκύπτουν με βάση μαρτυρίες που αναλύονται ακόμα συστηματικά, δείχνουν ότι η προσπάθεια διαφυγής από τον οικισμό ήταν άτακτη, δεν συνιστούσε οργανωμένη απομάκρυνση πολιτών, προκάλεσε κυκλοφοριακή συμφόρηση, λόγω και της μεγάλης συγκέντρωσης πληθυσμού και του πανικού που επικράτησε. Εκτός από τους κατοίκους υπήρχαν και επισκέπτες/ τουρίστες σημαντικό ποσοστό των οποίων δε γνώριζαν καλά την γεωγραφία της περιοχής.''

    αν και θεωρω οτι το κειμενο που συνταχθηκε ειναι αντιεπιστημονικο,προχειρο και γελοιο και καταδεικνυει τον βαθμο ασχετοσυνης και ανοργανωσιας της ελληνικης πραγματικοτητας κατι που συνεχιζεται ακομη και τωρα και προφανως θα συνεχιζεται στον αιωνα τον απαντα να επισημανω το κορυφαιο σχολιο με το νουμερο 8 που αναφερει την κυκλοφοριακη συμφορηση κατι που τα φοβερα μυαλα των κρατουντων δημιουργησαν στελνοντας στο εκτελεστικο αποσπασμα και στον βεβαιο θανατο τοσους ανθρωπους καθως ειχαν κοψει την μαραθωνος και τους εστελναν και με την επισημη βουλα του κρατους για αποτεφρωση. επισης δεν αναφερει οτι μια περιοχη που βρισκεται σε αποσταση δεκα λεπτων απο την αθηνα δεν ειναι δυνατον να δεχτουμε οτι τα αποτελεσματα μια πυρκαγιας και μιας σφοδρης ταξη μεγεθους ανεμου μπορουν να προκαλεσουν τετοια τραγικα αποτελεσματα μιας και στην πρωτευουσα υπαρχουν αφθονα και διαθεσιμα μεσα αντιμετωπισης ακομη και μιας χειροτερης μορφης καταστροφων.και κατι αλλο.η περιοχη ειναι οικιστικη με δρομους στενους ναι.ομως διαθετει διοδους ωστε να προσεγγισουν πυροσβετικα και αλλα οχηματα ειτε τζιπ ειτε απλα συμβατικα για να ενημερωσουν για εκκενωση του οικισμου.δεν εγινε τιποτα απο αυτα.δεν ειναι ζουγκλα αμαζονιος να μην μπορει να προσεγγισει οχημα να ειδοποιησει για εκκενωση.τετοιες αηδιες ουτε παιδια του δημοτικου δεν λενε.οι ανθρωποι ειναι ανικανοι να διαχειριστουν και την πιο απλη κατασταση θεωρω.κολλησαν σε πρωτοκολλα,μηχανισμους κρατικους ενεργοποιησης και διαδικασιες αντιμετωπισης φυσικων καταστροφων.κολλησαν εν ολιγοις σε γραφειοκρατικες διαδικασιες χανοντας πολυτιμο χρονο ενω ψυχες πεθαιναν.στεκονταν αποσβολωμενοι κοιτωντας σαν ανοητοι ενα φυσικο φαινομενο και παγωσαν εντρομοι στην θεα του κανοντας το απολυτο τιποτα.αυτη ειναι η πραγματικοτητα και ας συντασσουν οσες εκθεσεις και πραγματομοσυνες θελουν.κατα τ΄αλλα εκαναν τον καθηκον τους,τα κανανε ολα ενταξει,δεν μπορουσαν να γινουν διαφορετικα,ολα ηταν τελεια,κανενα λαθος παντου.μα ειναι δυνατον να τα ακουμε αυτα? ξεφτιλες.ουτε για φτυσιμο δεν ειναι.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Στα τέλη δεκαετίας '80, πρωινή παράδοση στο γεωλογικό από τον λέκτορα τότε Ευθύμιο Λέκκα, στην αίθουσα καμμιά δεκαριά φοιτητές, μάλλον ξενυχτησμένοι οι περισσότεροι, ο Θύμιος μπαίνει με καθυστέρηση στην αίθουσα, μας κοιτάζει βαριεστημένα, βάζει το χέρι στην τσέπη και λέει, "να σας δώσω λεφτά να πάτε να πιείτε κανα καφέ γιατί βαριέμαι να κάνω μάθημα?" 'Ασε, έχουμε δικά μας, του απάντησα και φύγαμε, δεν ξαναπάτησα στο μάθημά του. Τα σκατά επιπλέουν ακόμα, μετά απο τόσα χρόνια.

    ΑπάντησηΔιαγραφή